Bağışıklık sistemimizin yediğimiz ya da içtiğimiz her hangi bir maddeye karşı anormal reaksiyon göstermesi gıda alerjisi olarak adlandırılabilir.
Gıda alerjisinde, proteinlerin tetikleyici rol oynamasıyla birlikte bağışıklık sistemimizin o maddede bulunan proteine tepki vermesiyle oluşur. Özellikle içerisindeki protein oranının fazlalığından dolayı gıda alerjisine sebep olması bazı gıda maddelerinde daha fazladır.
Kişinin he hangi bir gıda maddesine alerjisi olup olmadığı deri veya kan testleri ile anlaşılabilir.
En çok karşılaşılan alerjen maddeler:
- Buğday, soya, yumurta, balık, kabuklu deniz ürünleri, yer fıstığı, süt ve süt ürünleri
- En yaygın gıda alerjisi FISTIK alerjisidir.
Gıda alerjisi hemen ortaya çıkabileceği gibi birkaç saat içerisinde de ortaya çıkabilen bir durumdur. Gıda alerjisinin meydana gelme süresi vücudun gıda maddesine olan hassasiyetine göre değişkenlik gösterir.
Gıda alerjisinin çocukluk ya da yetişkinlik gibi dönemler ile herhangi bir ilgisi yoktur. Çocukluk döneminde görülmeyen herhangi bir gıda alerjisi yetişkinlik döneminde ortaya çıkabilir. Çocukluk döneminde ortaya çıkmayan gıda alerjilerinin % 15’lik bir kısmı yetişkinlik döneminde ortaya çıkabilmektedir. Gıda alerjisinin günümüzde bilinen herhangi bir tedavi yöntemi yoktur. Gıda alerjisinden korunmanın tek yolu, alerjisi olduğumuz maddeyi ve o maddeleri içeren herhangi bir gıdayı tüketmemek, örneğin; fıstık alerjisi olan bir kişinin, fıstıklı dondurma veya fıstıklı keki de tüketmemesi gereklidir. Gıda alerjilerinde alerjen olan gıdanın çok az küçücük bir miktarı bile reaksiyonlara sebebiyet verebilir.
Besin alerjisine sahip bir kişi, alerjen maddeyi tükettiği zaman her zaman aynı reaksiyonu yaşar diye bir durum söz konusu değildir. Aynı kişide farklı zamanlarda farklı reaksiyonlarda meydana gelebilir.
Alerjiye sebebiyet veren gıda maddelerinin çoğunluğu ev dışı tüketim kaynaklıdır. Evde yapılan gıdaların içeriği bu doğrultuda hazırlanır, fakat dışarıda yenen gıdalar için aynı durum söz konusu değildir. Birçok gıda maddesinin içerik kısmına yazılmayan maddelerde katılmaktadır. Yemek firmalarının yapması gereken ürünlerin üzerine alerjendir veya alerjen madde içerir diye belirtip içerisinde hangi alerjen maddelerin konulduğunun yazılmasıdır. Gününüzde bu uygulamayı uygulayan firmalar olmakla birlikte uygulamayan birçok gıda üretim firması da bulunmaktadır.
Gıda alerjisine sahip bir kişi hayatını bu doğrultuda planlamalı. Birkaç örnek ile açıklamak gerekirse,
- Bir ürünü alırken içeriğine dikkat etmeli
- Bir restoranda gittiğinde menüde yazan yemeklerin içeriğini öğrenmesi (yemek isimlerinin yanlarında içerdiği alerjen maddeler belirtilmedi ise)
Gıda alerjilerinin belirtileri 3 çeşittir:
1. Sindirim Sistemi Belirtileri:
İshal
Karın krampları
Mide bulantısı
Şişkinlik
2. Solunum Sistemi Belirtileri:
Hapşırma
Gözlerde sulanma
Hırıltılı solunum
Nefes almada güçlük
3. Deri Üzerindeki Belirtiler:
Kaşıntı
Kızarıklık
Egzama
Şişlikler
Gıda alerjisinin hafif belirtiler ile de atlatılabilir,
- İshal
- Karın krampları
- Hapşırma
- Mide bulantısı
- Şişkinlik
- Gözlerde sulanma
Şiddetli belirtiler ise;
- Bayılmak
- Nefes almada zorluk ya da hırıltılı bir şekilde nefes almak
- Dil, dudak ve gırtlak bölgelerinde şişlikler, yutmada zorlanmalar
En Tehlikeli Durum: Anafilaktik Şok
Gıda alerjisinin en riskli sonucu “anafilaksi” yani anafilaktik şoktur.
Bu durum ciddi ve hızlı gelişen bir alerjik reaksiyondur. Belirtileri arasında:Nefes darlığı
Boğazda, dilde ve dudaklarda şişme
Bayılma hissi
Düşük tansiyon
gibi hayati risk taşıyan durumlar yer alır. Anafilaktik şokta acil müdahale edilmezse ölümcül sonuçlar doğabilir.
Dışarıda Yemek Yerken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Gıda alerjisine neden olan maddelerin çoğu, ev dışı tüketim kaynaklıdır. Evde hazırlanan yemeklerin içeriği kontrol edilebilirken, dışarıda yenen yemeklerde bu mümkün olmayabilir. Pek çok işletme ürün içeriklerinde alerjenleri belirtse de hâlâ bu bilgilendirmeyi yapmayan firmalar da bulunmaktadır.
Yemek firmalarının alerjen uyarılarını;
“Alerjen içerir”
“Eser miktarda fıstık içerebilir”
gibi ifadelerle açıkça belirtmesi gerekmektedir.Gıda Alerjisine Sahip Bireyler İçin Öneriler
Ambalajlı ürün alırken içeriğini mutlaka kontrol edin.
Restoranlarda yemek siparişi verirken içeriğini sorun. Menüde alerjen belirtilmemişse çalışanlardan bilgi alın.
Taşıma yemek firmalarıyla çalışırken alerjen kontrolü olan ve menülerini şeffaf paylaşan firmaları tercih edin.
Makale Önerisi ”Mevsime Göre Beslenme ”
